(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 190

॥ శ్రీః ॥
7.190. అధ్యాయః 190
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకిదుర్యోధనాదీనాం సంకులయుద్ధవర్ణనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-190-0x(4770)(53825)
తస్మింస్తథా వర్తమానే గజాశ్వనరసంక్షయే।
దుఃశాసనో మహారాజ ధృష్టద్యుంనమయోధయత్॥ 7-190-1(53826)
స తు రుక్మరథాసక్తో దుఃశాసనశరార్దితః।
అమర్షాత్తవ పుత్రస్య శరైర్వాహానవాకిరత్॥ 7-190-2(53827)
క్షణేన స రథస్తస్య సధ్వజః సహసారథిః।
నాదృశ్యత మహారాజ పార్షతస్య శరైశ్చితః॥ 7-190-3(53828)
దుఃశాసనస్తు రాజేంద్ర పాంచాల్యస్య మహాత్మనః।
నాశకత్ప్రముఖే స్థాతుం శరజాలప్రపీడితః॥ 7-190-4(53829)
స తు దుఃశాసనం బాణైర్విముఖీకృత్య పార్షతః।
కిర·ంఛరసహస్రాణి ద్రోణమేవాభ్యయాద్రణే॥ 7-190-5(53830)
అభ్యపద్యత హార్దిక్యః కృతవర్మా త్వనంతరం।
సోదర్యాణాం త్రయశ్చైవ త ఏనం పర్యవారయన్॥ 7-190-6(53831)
తం యమౌ పృష్ఠతోఽన్వైతాం రక్షంతౌ పురుషర్షభౌ।
ద్రోణాయాభిముఖం యాంతం దీప్యమానమివానలం॥ 7-190-7(53832)
సంప్రహారమకుర్వంస్తే సర్వే చ సుమహారథాః।
అమర్షితాః సత్త్వవంతః కృత్వా మరణమగ్రతః॥ 7-190-8(53833)
శుద్ధాత్మానః శుద్ధవృత్తా రాజన్స్వర్గపురస్కృతాః।
ఆర్యం యుద్ధమకుర్వంత పరస్పరజిగీషవః॥ 7-190-9(53834)
శుక్లాభిజనకర్మాణో మతిమంతో జనాధిప।
ధర్మయుద్ధమయుధ్యంత ప్రేప్సంతో గతిముత్తమాం॥ 7-190-10(53835)
న తత్రాసీదధర్మిష్ఠమశస్తం యుద్ధమేవ చ।
నాత్ర కర్ణీ న నాలీకో న లిప్తో న చ బస్తికః॥ 7-190-11(53836)
న సూచీ కపిశో నైవ న గవాస్థిర్గజాస్థిజః।
న చూలీ బలిశస్తత్ర న యమీ నాపి పాచకః।
ఇషురాసీన్న సంశ్లిష్టో న పూతిర్న చ జిహ్మగః॥ 7-190-12(53837)
ఋజూన్యేవ విశుద్ధాని సర్వే శస్త్రాణ్యధారయన్।
సుయుద్ధేన పరాఁల్లోకానీప్సంతః కీర్తిమేవ చ॥ 7-190-13(53838)
తదాసీత్తుములం యుద్ధం సర్వదోషవివర్జితం।
చతుర్ణాం తవ యోధానాం తైస్త్రిభిః పాండవైః సహ॥ 7-190-14(53839)
ధృష్టద్యుంనస్తు తాందృష్ట్వా తవ రాజన్రథర్షభాన్।
యమాభ్యాం వారితాన్వీరాంఛీఘ్రాస్త్రో ద్రోణమభ్యయాత్॥ 7-190-15(53840)
నివారితాస్తు తే వీరాస్తయోః పురుషసింహయోః।
సమసజ్జంత చత్వారో వాతాః పర్వతయోరివ॥ 7-190-16(53841)
ద్వాభ్యాం ద్వాభ్యాం యమౌ సార్ధం రథాభ్యాం రథపుంగవౌ।
సమాసక్తౌ తతో ద్రోణం ధృష్టద్యుంనోఽభ్యవర్తత॥ 7-190-17(53842)
దృష్ట్వా ద్రోణాయ పాంచాల్యం వ్రజంతం యుద్ధదుర్మదం।
యమాభ్యాం తాంశ్చ సంసక్తాంస్తదంతరముపాద్రవత్॥ 7-190-18(53843)
దుర్యోధనో మహారాజ కిరంఛోణితభోజనాన్।
తం సాత్యకిః శీఘ్రతరం పునరేవాభ్యవర్తత॥ 7-190-19(53844)
తౌ పరస్పరమాసాద్య సమీపే కురుమాధవౌ।
హసమానౌ నృశార్దూలావభీతౌ సమసజ్జతాం॥ 7-190-20(53845)
బాల్యవృత్తాని సర్వాణి ప్రీయమాణౌ విచింత్య తౌ।
అన్యోన్యం ప్రేక్షమాణౌ చ స్మయమానౌ పునఃపునః॥ 7-190-21(53846)
అథ దుర్యోధనో రాజా సాత్యకిం సమభాషత।
ప్రియం సఖాయం సతతం గర్హయన్వృత్తమాత్మనః॥ 7-190-22(53847)
ధిక్ క్రోధం ధిక్సఖే లోభం ధిఙ్మోహం ధిగమర్షితం।
ధిగస్తు క్షాత్రమాచారం ధిగస్తు బలమౌరసం॥ 7-190-23(53848)
యత్ర మామభిసంధత్సే త్వాం చాహం శినిపుంగవ।
త్వం హి ప్రాణైః ప్రియతరో మమాహం చ సదా తవ॥ 7-190-24(53849)
స్మరామి తాని సర్వాణి బాల్యవృత్తాని యాని నౌ।
తాని సర్వాణి జీర్ణాని సాంప్రతం నో రణాజిరే।
కిమన్యత్క్రోధలోభాభ్యాం యుద్ధమేవాద్య సాత్వత॥ 7-190-25(53850)
తం తథావాదినం తత్ర సాత్యకిః ప్రత్యభాషత।
ప్రహసన్విశిఖాంస్తీక్ష్ణానుద్యంయ పరమాస్త్రవిత్॥ 7-190-26(53851)
నేయం సభా రాజపుత్ర నాచార్యస్య నివేశనం।
యత్ర క్రీడితమస్మాభిస్తదా రాజన్సమాగతైః॥ 7-190-27(53852)
దుర్యోధన ఉవాచ। 7-190-28x(4771)
క్వ సా క్రీడా గతాఽస్మాకం బాల్యే వై శినిపుంగవ।
క్వ చ యుద్ధమిదం భూయః కాలో హి దురతిక్రమః॥ 7-190-28(53853)
కింతు నో విద్యతే కృత్యం ధనేన ధనలిప్సయా।
యత్ర యుధ్యామహే సర్వే ధనలోభాత్సమాగతాః॥ 7-190-29(53854)
సంజయ ఉవాయ। 7-190-30x(4772)
తం తథావాదినం తత్ర రాజానం మాధవోఽబ్రవీత్।
ఏవం వృత్తం సదా క్షాత్రం యుధ్యంతీహ గురూనపి॥ 7-190-30(53855)
యది తేఽహం ప్రియో రాజంజహి మాం మా చిరం కృథాః।
త్వత్కృతే సుకృతాంల్లోకాన్గచ్ఛేయం భరతర్షభ॥ 7-190-31(53856)
యా తే శక్తిర్బలం యచ్చ తత్క్షిప్రం మయి దర్శయ।
నేచ్ఛామి తదహం ద్రష్టుం మిత్రాణాం వ్యసనం మహత్॥ 7-190-32(53857)
ఇత్యేవం వ్యక్తమాభాష్య ప్రతిభాష్య చ సాత్యకిః।
అభ్యయాత్తూర్ణమవ్యగ్రో దయాం నాకురుతాత్మని॥ 7-190-33(53858)
తమాయాంతం మహాబాహుం ప్రత్యగృహ్ణాత్తవాత్మజః।
శరైశ్చావాకిరద్రాజఞ్శైనేయం తనయస్తవ॥ 7-190-34(53859)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం కురుమాధవసింహయోః।
అన్యోన్యం క్రుద్ధయోర్ఘోరం యథా ద్విరదసింహయోః॥ 7-190-35(53860)
తతః పూర్ణాయతోత్సృష్టైః సాత్వతం యుద్ధదుర్మదం।
దుర్యోధనః ప్రత్యవిధ్యత్కుపితో దశభిః శరైః॥ 7-190-36(53861)
తం సాత్యకిః ప్రత్యవిధ్యత్తథైవావాకిరచ్ఛరైః।
పంచాశతా పునశ్చాజౌ త్రింశతా దశభిశ్చ హ॥ 7-190-37(53862)
సాత్యకిం తు రణే రాజన్ప్రహసంస్తనయస్తవ।
ఆకర్ణపూర్ణైర్నిశితైర్వివ్యాధ త్రింశతా శరైః॥ 7-190-38(53863)
తతోఽస్య సశరం చాపం క్షురప్రేణ ద్విధాఽచ్ఛినత్॥ 7-190-39(53864)
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ లఘుహస్తస్తతో దృఢం।
సాత్యకిర్వ్యసృజచ్చాపి శరశ్రేణీం సుతస్య తే॥ 7-190-40(53865)
తామాపతంతీం సహసా శరశ్రేణీం జిఘాంసయా।
చిచ్ఛేద బహుధా రాజా తత ఉచ్చుక్రుశుర్జనాః॥ 7-190-41(53866)
సాత్యకిం చ త్రిసప్తత్యా పీడయామాస వేగితః।
స్వర్ణపుంఖైః శిలాధౌతైరాకర్ణాపూర్ణనిఃసృతైః॥ 7-190-42(53867)
తస్య సందధతశ్చేషు సంహితేషు చ కార్ముకం।
ఆచ్ఛినత్సాత్యకిస్తూర్ణం శరైశ్చైవాప్యవీవిధత్॥ 7-190-43(53868)
స గాఢవిద్ధో వ్యథితః ప్రత్యపాయాద్రథాంతరే।
దుర్యోధనో మహారాజ దాశార్హశరపీడితః॥ 7-190-44(53869)
సమాశ్వస్య తు పుత్రస్తే సాత్యకిం పునరభ్యయాత్।
విసృజన్నిషుజాలాని యుయుధానరథం ప్రతి॥ 7-190-45(53870)
తథైవ సాత్యకిర్బాణాందుర్యోధనరథం ప్రతి।
సతతం విసృజన్రాజంస్తత్సంకులమవర్తత॥ 7-190-46(53871)
తత్రేషుభిః క్షిప్యమాణైః పతద్భిశ్చ శరీరిషు।
అగ్నేరివ మహాకక్షైః శబ్దః సమభవన్మహాన్॥ 7-190-47(53872)
తయోః శరసహస్రైశ్చ సంఛన్నం వసుధాతలం।
అగంయరూపం చ శరైరాకాశం సమపద్యత॥ 7-190-48(53873)
తత్రాప్యధికమాలక్ష్య మాధవం రథసత్తమం।
క్షిప్రమభ్యపతత్కర్ణః పరీప్సంస్తనయం తవ॥ 7-190-49(53874)
న తు తం మర్షయామాస భీమసేనో మహాబలః।
సోఽభ్యయాత్త్వరితః కర్ణం విసృజన్సాయకాన్బహూన్॥ 7-190-50(53875)
తస్య కర్ణః శితాన్బాణాన్ప్రతిహన్య హసన్నివ।
ధనుః శరాంశ్చ చిచ్ఛేద సూతం చాభ్యహనచ్ఛరైః॥ 7-190-51(53876)
భీమసేనస్తు సంక్రుద్ధో గదామాదాయ పాండవః।
ధ్వజం ధనుశ్చ సూతం చ సంమమర్దాహవే రిపోః॥ 7-190-52(53877)
రథచక్రం చ కర్ణస్య బభంజ స మహాబలః।
భగ్నయక్రే రథేఽతిష్ఠదకంపః శైలరాడివ॥ 7-190-53(53878)
ఏకచక్రం రథం తస్య తమూహుః సుచిరం హయాః।
ఏకచక్రమివార్కస్య రథం సప్త హయా యథా॥ 7-190-54(53879)
అమృష్యమాణః కర్ణస్తు భీమసేనమయుధ్యత।
వివిధైరిషుజాలైశ్చ నానాశస్త్రైశ్చ సంయుగే॥ 7-190-55(53880)
భీమసేనస్తు సంక్రుద్ధః సూతపుత్రమయోధయత్।
తస్మింస్తథా వర్తమానే క్రుద్ధో ధర్మసుతోఽబ్రవీత్।
పాంచాలానాం నరవ్యాఘ్రాన్మాత్స్యాంశ్చ పురుషర్షభాన్॥ 7-190-56(53881)
యే నః ప్రాణాః శిరో యే చ యే నో యోధా మహారథాః।
త ఏతే ధార్తరాష్ట్రేషు విషక్తాః పురుషర్షభాన్॥ 7-190-57(53882)
యే నః ప్రాణాః శిరో యే చ యే నో యోధా మహారథాః।
త ఏతే ధార్తరాష్ట్రేషు విషక్తాః పురుషర్షభాః॥ 7-190-58(53883)
కిం తిష్ఠత యథా మూఢాః సర్వే విగతచేతసః।
తత్ర గచ్ఛత యత్రైతే యుధ్యంతే మామకా రథాః॥ 7-190-59(53884)
క్షత్రధర్మం పురస్కృత్య సర్వ ఏవ గతజ్వరాః।
జయంతో వధ్యమానాశ్చ గతిమిష్టాం గమిష్యథ॥ 7-190-60(53885)
తే రాజ్ఞా చోదితా వీరా యోత్స్యమానా మహారథాః।
చతుర్ధా వాహినీం కృత్వా త్వరితా ద్రోణమభ్యయుః॥ 7-190-61(53886)
పాంచాలాస్త్వేకతో ద్రోణమభ్యఘ్నన్నిశితైః శరైః।
భీమసేనపురోగాశ్చాప్యేకతః పర్యవారయన్॥ 7-190-62(53887)
ఆసంస్తు పాండుపుత్రాణాం త్రయో జిహ్మా మహారథాః।
యమౌ చ భీమసేనశ్చ ప్రాక్రోశంస్తే ధనంజయం॥ 7-190-63(53888)
అభిద్రవార్జున క్షిప్రం కురూంద్రోణాదపానుద।
తత ఏనం హనిష్యంతి పాంచాలా హతరక్షిణం॥ 7-190-64(53889)
కౌరవేయాంస్తతః పార్థః ససా సముపాద్రవత్।
పాంచాలానేవ తు ద్రోణో ధృష్టద్యుంనపురోగమాన్।
మమర్దుస్తరసా వీరాః పంచమేఽహని భారత॥ ॥ 7-190-65(53890)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి పంచదశదివసయుద్ధే నవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 190 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-190-6 త్రయో ధృష్టద్యుంనోఽన్యౌ ద్వౌ చ॥
5-190-10 శుక్లః శుద్ధోఽభిజనో వంశో యేషాం తే స్వయం శోధితకర్మాణశ్చ॥
5-190-11 అశస్తమప్రశస్యం। ప్రశస్యత్వమాహ నాత్రేతి। కర్ణీ విలోమకంటకద్వయయుక్తః।
సహి ఉద్ద్రియమాణోఽంత్రాణ్యుద్ధరతి। నాలీకః అల్పత్వాద్దేహమగ్రః సన్ దురుద్ధరః।
న లిప్తో విషేణేతి శేషః। బస్తికః శల్యదండసంధౌ శిథిలస్తస్యోద్ధరణే శల్యం బస్తిమధ్యే మజ్జతి దండమాత్రం నిః--సరతి। (అన్యే బస్తక ఇతి పఠిత్వా శృంగఘటిత ఇతి వ్యాచఖ్యుః)॥ 5-190-20 హింసమానావితి క.ఖ.పాఠః॥
5-190-33 అభ్యయాత్తూర్ణమవ్యగ్రో నిరపేక్షో విశాంపతే క.ఖ.పాఠః॥
5-190-190 నవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.